Dünya Nüfus Günü

Aile Planlaması Bir İnsan Hakkıdır

11 Temmuz Dünya Nüfus Günü’nün bu yılki ana temasını Aile Planlaması oluşturuyor. Biz de bu vesileyle Antalya Tabip Odası olarak Aile Planlaması hizmetlerinin vazgeçilemezliği ile ilgili birkaç söz söylemek istedik. Birleşmiş Milletler Uluslararası İnsan Hakları Konferansı elli yıl önce 13 Mayıs 1968 Tahran Bildirgesi’ni açıklamıştır: “Çocukların sayısı ve dünyaya getirilme zamanına özgürce ve sorumluluk sahibi bir şekilde karar vermek ebeveynlerin temel bir insan hakkıdır.” Bir başka deyişle bu hak çiftlerin istedikleri zaman, istedikleri aralıkta ve sayıda çocuk sahibi olabilmek için gerekli bilgi, hizmet ve araçlara ulaşabilmesi anlamına gelmektedir. 1968’den bu yana kaydedilen kayda değer ilerlemeye rağmen, yüz milyonlarca kadın, erkek ve genç insan kendi ailelerini planlama hakkını kullanamamakta olup dünyada 214 milyon kadın hala etkili aile planlaması yöntemlerine erişme hakkından yoksundur.

Gönüllü aile planlamasına ulaşabilmek kadınların doğumlar arasında ara vermelerine olanak sağlar, bu da hem anne hem de çocukların sağlığı için faydalıdır. Aile planlaması aynı zamanda bir kadının üreme yaşamında çok erken veya çok geç gebelik ve çocuk doğurmadan kaynaklanan ölüm ve engellilik riskini de azaltır. Gebelik ve doğuma bağlı komplikasyonlar gelişmekte olan ülkelerde 15-19 yaş arası kızlar arasında bir numaralı öldürücü faktördür. Dolayısıyla bilgiye ve doğum kontrol yöntemlerine ulaşmak gençlerin yaşamını koruyabilmektedir. Ne kadar çok bilgi sahibi olurlarsa, geleceklerini planlayabilmek için daha iyi seçeneklere sahip olmaktadırlar. Riskli doğum sayısı daha az olan, daha sağlıklı gebelik ve daha güvenli doğum yaşayan kadınlar daha düşük ölüm riskleriyle karşılaşmış ve genel sağlık durumları iyileşmiştir. Bebekleri daha sağlıklı doğmakta ve çocuklarının sağlığı yaşam boyu daha iyi olmaktadır. Doğum kontrol yöntemleri genç yaşta gebeliğin önlenmesine yardımcı olur ve kızların okula devam etmesi, yaşam becerilerini oluşturması ve iş gücüne katılmak için yaşamlarındaki fırsatların yolunu açmasına olanak sağlar. Dünya genelinde cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar en yüksek oranda 15-24 yaş arası gençlerde görülmektedir. Aile planlaması hizmetleri, özellikle erkek ve kadın kondomlarının temin edilmesi, bu enfeksiyonların önlenmesini destekler. Kondomlar HIV enfeksiyonu ve istenmeyen gebelik olmak üzere iki açıdan koruma sağlar. Dolayısıyla aile planlaması hakkı sağlık, eğitim ve insana yaraşır bir yaşama ulaşma hakları da dahil başka hakların kullanılmasına imkan tanır.

Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması’ 2013’e göre ülkemizde evlenmiş kadınların % 4.7 si isteyerek düşük yapmıştır. Kadın sağlığı yönünden son derece önemli olan isteyerek düşükler, toplumun aile büyüklüğü ile eğilimlerinin ve kontraseptif hizmetlerin yetersizliğinin de göstergesidir. Ülke genelinde, evli kadınların yüzde 74’ü gebeliği önleyici yöntem kullanmaktadır. Bu yöntemlerin yüzde 47’si modern, yüzde 26’sı geleneksel yöntemlerdir. En yaygın kullanılan modern yöntem RİA’dır (yüzde 17). Bunu erkek kondomu takip etmekte olup (yüzde 16), geri çekme yöntemi en yaygın kullanılan geleneksel yöntem olmaya devam etmektedir (yüzde 26) . Yıllar içinde modern yöntem kullanımı artmış olsa da yöntemlere ulaşılabilirliğinin olması ve hizmetin sürekliliği özellikle anne ve bebek sağlığı açısından elzemdir. Aile Planlaması hizmetleri Aile Hekimliği sisteminin en önemli hizmetlerinden biri haline getirilmeli, özellikle gençler, eğitimsiz kadın ve erkekler, mülteciler gibi dezavantajlı gruplara ulaşabilmek de hedeflerin arasında olmalıdır.

Dr.S.Nihan Keysan
Antalya Tabip Odası
TTB Üst Kurul Delegesi

Kaynaklar: TNSA- 2013 sonuçları
UNPA Türkiye Dünya Nüfus Günü Açıklaması


Yazdır   e-Posta